Dach nad głową jest pierwszym krokiem do samodzielności. W Katowicach ta zasada od lat przekłada się na konkretne działania. Miasto konsekwentnie remontuje lokale komunalne przeznaczone, m.in. dla dorosłych wychowanków domów dziecka oraz rodzin zastępczych. To jeden z ważniejszych – choć mniej widocznych – elementów miejskiego systemu wsparcia.
– Każde dziecko ma prawo wychowywać się w kochającym i bezpiecznym domu. Jednak życie pisze różne scenariusze. Dlatego bardzo ważne jest funkcjonowanie rodzin zastępczych, które mogą otoczyć dzieci opieką i miłością. Jako miasto wspieramy tych, którzy decydują się zapewnić najmłodszym bezpieczny dom. To nie tylko wsparcie psychologiczne, możliwość zapisania się na szkolenia czy do grup wsparcia, ale także wsparcie np. w postaci większych mieszkań – mówi Marcin Krupa, prezydent Katowic. – Zapewnienie bezpiecznego i godnego mieszkania to również jeden z kluczowych elementów wsparcia przez miasto młodych ludzi opuszczających pieczę zastępczą oraz rodziny zastępcze. To konkretna pomoc, która daje stabilność i szansę na samodzielny start w dorosłe życie. Dlatego konsekwentnie inwestujemy w remonty lokali komunalnych, traktując politykę mieszkaniową jako ważny element polityki społecznej. Tylko w ubiegłym roku udostępniliśmy młodym ludziom opuszczającym pieczę zastępczą 48 mieszkań – dodaje prezydent.
Działania te nie miały charakteru jednorazowego – były kontynuacją wieloletniej polityki miasta, zakładającej realne wsparcie osób wchodzących w dorosłość bez zaplecza rodzinnego. Wartość zrealizowanych w 2025 r. remontów w tych 48 mieszkaniach to 1,63 mln zł. To mieszkania zlokalizowane m.in. w Śródmieściu, Załężu, Koszutce oraz na osiedlu Tysiąclecia.
W 2026 roku Komunalny Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w Katowicach planuje przygotować co najmniej 34 kolejne takie mieszkania, dając młodym osobom realną szansę na bezpieczny start w samodzielne życie. Budżet na realizację tych prac wynosi ponad 1,4 mln zł, z czego 1,1 mln zł stanowi dofinansowanie z Funduszu Termomodernizacji i Remontów Banku Gospodarstwa Krajowego. Dofinansowanie na poziomie nawet 80% wartości inwestycji jest możliwe m.in. dzięki położeniu części lokali na obszarach objętych Lokalnym Programem Rewitalizacji.
Mieszkanie jako element systemowego wsparcia
Dla wychowanków tzw. domów dziecka własne mieszkanie często jest pierwszym stabilnym punktem w dorosłym życiu, a dla rodzin zastępczych – realnym wsparciem w pełnieniu odpowiedzialnej roli. Katowicki model pokazuje, że polityka mieszkaniowa może być skutecznym narzędziem wsparcia społecznego, a konsekwencja w działaniu – liczona w dziesiątkach wyremontowanych mieszkań rok po roku – przekłada się na bardzo konkretne efekty.
– Obecnie, w Katowicach mamy 247 rodzin zastępczych, pod których opieką znajduje się 372 dzieci. Do tego 203 dzieci znajduje się katowickich placówkach opiekuńczo-wychowawczych – mówi Małgorzata Moryń-Trzęsimiech, naczelniczka wydziału polityki społecznej w Urzędzie Miasta Katowice. – W ubiegłym roku, w ramach projektu finansowanego ze środków Funduszy Europejskich dla Śląska „Katowice Miasto Otwarte – Pomocna dłoń dla rodziny”, w ramach katowickiego MOPS utworzyliśmy mieszkanie treningowe dla usamodzielnianych wychowanków pieczy zastępczej, z którego jednocześnie korzysta 6 usamodzielnianych wychowanków – dodaje naczelniczka.
Wychowankowie, którzy zamieszkują w takim mieszkaniu objęci są wieloma treningami polegającymi na nauce, rozwijaniu lub utrwalaniu umiejętności w zakresie m.in.: efektywnego zarządzania finansami, czy też prowadzenia gospodarstwa domowego, załatwiania spraw osobistych i urzędowych oraz uczestniczenia w życiu społeczności lokalnej.
Uzupełnieniem tych działań jest szeroki system wsparcia prowadzony przez Miasto Katowice zarówno dla rodzin zastępczych, jak i dla młodych osób usamodzielniających się po opuszczeniu pieczy zastępczej. Obejmuje on m.in. wsparcie specjalistów i koordynatorów rodzinnej pieczy zastępczej, pakiety medyczne oraz działania integrujące środowisko rodzin zastępczych. Równolegle młodzi ludzie opuszczający pieczę zastępczą mogą także liczyć na wsparcie w zdobywaniu kwalifikacji zawodowych, pomoc prawną i psychologiczną w procesie usamodzielnienia. To właśnie połączenie działań mieszkaniowych i społecznych sprawia, że pomoc nie ma charakteru doraźnego, lecz realnie zwiększa szanse na dobry start w dorosłe życie.
Lokale gotowe do zamieszkania
Mieszkania przeznaczone dla dzieci opuszczających placówki opiekuńczo-wychowawcze, a także dla rodzin zastępczych są remontowane kompleksowo. Wykonywane są w nich m.in. prace malarskie, wymiana podłóg, modernizacja instalacji gazowych, elektrycznych i wodno-kanalizacyjnych. Remonty obejmują też podniesienie standardu kuchni i łazienek poprzez wymianę urządzeń sanitarnych oraz piecyków gazowych.
– Celem realizowanych robót jest nie tylko poprawa estetyki lokali, ale przede wszystkim zwiększenie komfortu i bezpieczeństwa przyszłych najemców – zaznacza dyrektor Komunalnego Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w Katowicach Marcin Gawlik. – Dzięki temu mieszkania po zakończeniu prac są w pełni przygotowane do zasiedlenia, co ma szczególne znaczenie dla osób rozpoczynających samodzielne życie – dodaje dyrektor.
Warto podkreślić, że remonty mieszkań dla osób opuszczających pieczę zastępczą to nie jedyne remonty jakie realizuje KZGM. Tylko w ub.r. KZGM wyremontował łącznie 182 mieszkania spośród których 136 trafiło do osób, które są przeprowadzane (np. z uwagi na kompleksowe remonty nieruchomości czy wyłączenie budynku z eksploatacji) oraz osób z listy oczekujących, w tym gospodarstw domowych znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. Na realizację inwestycji miasto przeznaczyło blisko 7,4 mln zł.
Rodziny zastępcze zawsze potrzebne
Rodziny zastępcze (spokrewnione, zawodowe lub niezawodowe) stanowią najważniejszą alternatywę dla placówek opiekuńczo-wychowawczych, dając szansę dzieciom i młodzieży w nich umieszczonych na poprawę dotychczasowego życia i lepszy start.
– Warto podkreślić, że w przeciwieństwie do placówek opiekuńczo-wychowawczych, rodzina zastępcza oferuje dziecku bardziej osobiste relacje, co wzmacnia w nim poczucie bezpieczeństwa i własnej wartości. Dlatego, każdego kto czuje, że mógłby zostać rodziną zastępczą zachęcamy do kontaktu z nami – podkreśla Anna Trepka, dyrektorka Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Katowicach.
Szczegółowe informacje na temat rodzicielstwa zastępczego w Katowicach można uzyskać w: Centrum Pieczy Zastępczej i Wspierania Rodziny Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Katowicach, ul. Wita Stwosza 7, 40-040 Katowice, pod nr tel. 32 606 18 46 do 56 oraz 32 606 18 39 do 40, wysyłając e-mail: cpz@mops.katowice.pl lub na stronie internetowej: www.mops.katowice.pl/node/2625.
Opracowanie: Wydział Komunikacji Społecznej Urzędu Miasta Katowice
