20 maja obchodzony jest Światowy Dzień Pszczół – to dobra okazja, by przypomnieć, jak ważną rolę odgrywają te owady w przyrodzie i codziennym życiu człowieka. Coraz więcej miast, w tym również Katowice, podejmuje działania wspierające pszczoły oraz inne owady zapylające – powstają łąki kwietne, montowane są specjalne domki, a w różnych częściach Katowic funkcjonują także miejskie ule.
– Kiedy w 2019 roku ustawiliśmy w Katowicach pierwsze miejskie ule budziło to spore zdziwienie i ciekawość mieszkańców. Dzisiaj mamy ich 9 i wszystkie są zlokalizowane przy miejscach użyteczności publicznej, co jest dobrym przyczynkiem do przypominania mieszkańcom o znaczeniu tych pożytecznych owadów dla ekosystemu naszego miasta. Do tego pszczelego zasobu mieszkaniowego dochodzą tzw. domki dla zapylaczy, często ustawiane w lokalizacjach wskazanych przez mieszkańców w ramach katowickiego zielonego budżetu. Pszczoły są niezwykle ważnym elementem miejskiego ekosystemu. Dzięki nim możliwe jest zapylanie wielu gatunków roślin, a tym samym zachowanie bioróżnorodności – mówi Marcin Krupa, prezydent Katowic.
Miasto zakłada łąki i stawia ule
Wśród wielu działań miasta Katowice, których celem jest troska o bioróżnorodność, w tym także o pszczoły i inne owady zapylające, jest zakładanie łąk kwietnych. Dziś wpisały się one już na stałe w miejski krajobraz i można je znaleźć praktycznie we wszystkich dzielnicach, m.in. w Szopienicach, Nikiszowcu, Bogucicach, na os. Tysiąclecia, os. Witosa, Borkach, Janowie, Brynowie czy Podlesiu. Łąki kwietne nie tylko poprawiają estetykę przestrzeni miejskiej, ale przede wszystkim stanowią ważne źródło pożywienia dla pszczół, trzmieli i motyli.
Miejskie pasieki działają przede wszystkim z myślą o wspieraniu lokalnego ekosystemu i owadów zapylających. Dzięki pracy pszczół możliwe jest skuteczniejsze zapylanie roślin, co wpływa zarówno na miejską zieleń, jak i lokalną bioróżnorodność.
Po zebraniu i przebadaniu miód tradycyjnie stał się jednym z miejskich gadżetów promocyjnych. – W minionym sezonie miodem pozyskanym z miejskich uli zapełniono ponad tysiąc niewielkich słoiczków, przy jednoczesnym pozostawieniu odpowiednich zapasów dla pszczół na okres zimowy. Miód zebrany w tym roku ponownie będzie wykorzystywany do promocji Katowic. Słoiczki można zdobyć m.in. w konkursach organizowanych w mediach społecznościowych miasta – mówi Łukasz Gawroński, naczelnik wydziału promocji w Urzędzie Miasta Katowice.
Niektóre pszczoły wolą mieszkać w domkach
Zakład Zieleni Miejskiej w Katowicach ma pod swoją opieką 15 domków dla owadów zapylających, zlokalizowanych w różnych częściach miasta – znajdują się m.in. w parku Wełnowieckim, przy skwerze Fojkisa czy placu Gwarków. Przeznaczone są one przede wszystkim dla pszczół murarek. Choć są one blisko spokrewnione z pszczołami miodnymi, to wiodą bardziej samotniczy tryb życia. Przede wszystkim nie mają królowej i same poszukują miejsca, gdzie mogą przebywać i składać jaja.
– Jest to gatunek łagodny i nieagresywny dla człowieka – nie ma nawyku ochrony swojego gniazda, więc nie atakuje. Pokarmu szuka jak najbliżej swojego „lokum”, dlatego warto zakładać dla tych pszczół specjalne domki. Pszczoły murarki są bardzo pożytecznymi owadami – są bardziej wydajne niż pszczoły miodne – zapylają wiele gatunków roślin, szczególnie tych wczesnowiosennych, które nie mogą zostać zapylone przez owady, które nie obudziły się jeszcze z zimowego snu – wyjaśnia Mieczysław Wołosz, dyrektor Zakładu Zieleni Miejskiej w Katowicach.
O miododajnych owadach pamięta również Komunalny Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w Katowicach, który na terenach pozostających w jego zarządzie ustawił 10 domków dla owadów.
Katowickie Baseny wspierają miejskie pszczoły
Do miejskich działań wspierających pszczoły włączyły się także katowickie baseny. Po 2 ule znajdują się na terenie basenów Brynów i Zadole. W każdym ulu w okresie letnim mieszka około 50 tysięcy pszczół. Dzięki temu osoby odwiedzające baseny mogą zobaczyć, że troska o środowisko może być obecna także w codziennych, miejskich przestrzeniach. Ule wykonano z naturalnych materiałów, bez użycia tworzyw sztucznych i styropianu, a przy każdym z nich zamontowano poidełko. Do tego 3 ule zlokalizowane są na dachu siedziby Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach.
Zakład przy ul. Milowickiej 7B domem dla pszczół
Sieć katowickich uli uzupełnia MPGK Katowice, który posiada 2 ule znajdujące się na terenie obiektu spółki przy ul. Milowickiej. Obecność pasieki w takim otoczeniu pokazuje, że także infrastruktura komunalna może współtworzyć miejski ekosystem. Pszczoły są wrażliwe na stan środowiska i mogą pełnić rolę naturalnych wskaźników jego jakości.
Hotele dla owadów także na osiedlu KTBS
O obecności owadów zapylających pamięta również Katowickie Towarzystwo Budownictwa Społecznego. Na terenie nowego osiedla przy ul. Kosmicznej ustawiono 10 domków dla owadów oraz pięć budek lęgowych dla ptaków.
– Coraz więcej mieszkańców zwraca uwagę nie tylko na standard mieszkań, ale także na jakość otoczenia. Obecność zieleni, ptaków czy owadów zapylających wpływa na odbiór przestrzeni i pokazuje, że osiedle funkcjonuje w harmonii z naturą – mówi prezes KTBS Bronisława Kieczka.
Ty także możesz pomóc pszczołom
Pomaganie owadom zapylającym nie wymaga dużych nakładów – każdy może stworzyć własny domek dla owadów w ogrodzie lub na działce. Powinno się ustawić go w miejscu osłoniętym od wiatru i deszczu, najlepiej od strony południowej. Konstrukcje takich domków wykonywane są najczęściej z naturalnych materiałów, takich jak trzcina, słoma, gałęzie, szyszki czy suche liście.
Opracowanie: Wydział Komunikacji Społecznej Urzędu Miasta Katowice
