Dzień Ziemi, przypadający 22 kwietnia, zwraca uwagę na ekologię raz w roku. W Katowicach to liczne działania realizowane i trwające przez cały rok. Każdego dnia do miejskich punktów zbiórki trafiają dziesiątki ton odpadów, komunalne instalacje OZE produkują energię, a kolejne inwestycje ograniczają zużycie zasobów i niską emisję. Równolegle zwiększana jest ilość zieleni w mieście, modernizowane są budynki, a mieszkańcy – od najmłodszych lat – uczą się, jak ich decyzje wpływają na środowisko. To system naczyń połączonych, który przynosi konkretne efekty.
– W Katowicach staramy się działać kompleksowo w zakresie dbania o naszą planetę. Z jednej strony to edukacja np. ta klimatyczna realizowana w szkołach, a z drugiej strony konkretne działania inwestycyjne, które mają na celu ograniczanie niskiej emisji, jak zakup bardziej ekologicznych autobusów do katowickiego PKM-u, czy montaż instalacji OZE na obiektach użyteczności publicznej. Od 2015 r. Katowice wsparły mieszkańców przy wymianie 10,4 tys. źródeł ogrzewania na bardziej ekologiczne przekazując na ten cel ponad 94,1 mln zł – mówi Marcin Krupa, prezydent Katowic.
Mieszkania, które zużywają mniej
Komunalny Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w Katowicach prowadzi szereg działań wpisujących się w ideę ochrony środowiska, koncentrując się przede wszystkim na poprawie efektywności energetycznej budynków oraz zagospodarowaniu terenów wokół nieruchomości. W ostatnim czasie zrealizowano wiele inwestycji termomodernizacyjnych, obejmujących m.in. ocieplenie elewacji, modernizację instalacji oraz wymianę źródeł ciepła. Przykładem są choćby kamienice przy ul. Gliwickiej 4, ul. Chopina 9 czy ul. M. Skłodowskiej-Curie 42.
Równolegle prowadzone są działania związane z zagospodarowaniem terenów wokół nieruchomości – pojawiają się nowe nasadzenia zieleni. W wybranych lokalizacjach montowane są również pojemniki na deszczówkę, które umożliwiają jej gromadzenie i ponowne wykorzystanie, wspierając w ten sposób racjonalne gospodarowanie zasobami wodnymi. Działania te przekładają się nie tylko na estetykę otoczenia, ale również wspierają bioróżnorodność i poprawiają mikroklimat w najbliższym otoczeniu mieszkańców.
– Działania proekologiczne w naszych zasobach traktujemy jako inwestycję w przyszłość – zarówno w kontekście ochrony środowiska, jak i poprawy jakości życia mieszkańców. Realizacja termomodernizacji oraz dbałość o zieleń wokół budynków pozwalają nam tworzyć bardziej przyjazne i funkcjonalne przestrzenie do życia – podkreśla Marcin Gawlik, dyrektor KZGM w Katowicach.
Gospodarka odpadami zaczyna się od świadomości
Nowoczesna gospodarka odpadami to nie tylko instalacje i technologie, ale przede wszystkim ludzie i ich codzienne wybory. W Katowicach MPGK łączy oba te elementy rozwijając infrastrukturę i równolegle inwestując w edukację mieszkańców.
Jednym z działań jest realizowany od roku szkolnego 2024/2025 program „Bądź Eko z Ekobotem”, w ramach którego odwiedzane są katowickie przedszkola i szkoły. Podczas zajęć najmłodsi uczą się zasad segregacji odpadów, poznają temat elektrośmieci i dowiadują się, jak codzienne nawyki wpływają na środowisko. Wszystko odbywa się w formie angażującej zabawy – z quizami, zadaniami i wspólną „eko-misją”. Do tej pory odwiedzono ponad 20 placówek.
To właśnie dzieci często stają się ambasadorami zmiany w swoich domach i przypominają dorosłym o segregacji pokazując, że ekologia zaczyna się od prostych decyzji. Program edukacyjny MPGK obejmuje kolejne placówki i jest systematycznie rozwijany, bo realna zmiana zaczyna się od świadomości budowanej od najmłodszych lat.
Edukacja idzie w parze z systemem gospodarowania odpadami. W Katowicach działają cztery Gminne Punkty Zbierania Odpadów Komunalnych, przy ul.: Zaopusta, Bankowej, Obroki i Milowickiej, do których codziennie trafia około 40 ton odpadów.
Równolegle MPGK rozwija infrastrukturę energetyczną, która przekłada się na realne efekty środowiskowe i finansowe. W zakładzie przy ul. Milowickiej działa instalacja fotowoltaiczna produkująca około 1 GWh energii rocznie, co pokrywa około 20% zapotrzebowania energetycznego obiektu. 5 marca 2026 roku uruchomiono kolejną instalację: 580 paneli o łącznej mocy 249,4 kWp, które zwiększyły produkcję o ponad 200 MWh rocznie. Oznacza to setki tysięcy złotych oszczędności i konkretne ograniczenie emisji CO₂.
Miasto, które sadzi przyszłość
Sadzenie roślin to jedno z najważniejszych działań na rzecz naszej planety – szczególnie w Dniu Ziemi, warto o tym przypomnieć. Miasto Katowice poprzez swoje spółki i zakłady zasadziło w ubiegłym roku łącznie ponad 2 tysiące drzew. Tylko Katowickie Inwestycje S.A. zrealizowały w różnych częściach miasta ponad 1450 nasadzeń, z czego 426 w pobliżu przedszkoli i szkół.
W Katowicach zaczęły się pojawiać się także mikrolasy – to gęste nasadzenia wspierające bioróżnorodność i poprawiające lokalny mikroklimat. Sadzonki umieszcza się bardzo blisko siebie – nawet 3–5 roślin na metr kwadratowy, dzięki czemu w jednym mikrolesie może znaleźć się ok. 700 drzew. Takie zagęszczenie naśladuje naturalne warunki dzikich lasów, przyspieszając wzrost roślin i tworząc sprzyjające środowisko dla wielu gatunków. Pierwsze takie lasy kieszonkowe zostały zasadzone w Śródmieściu, na os. Paderewskiego oraz na os. Witosa.
Szluknij sie z kokotka!
Dla mieszkańców dostęp do wody jest oczywistością, choć w rzeczywistości to jeden z najbardziej złożonych systemów miejskiej infrastruktury. Woda trafiająca do Katowic pochodzi głównie ze zbiornika w Goczałkowicach, a w północnej części miasta z ujęcia w Maczkach. Zanim dotrze do kranów, przechodzi przez proces uzdatniania i wieloetapową kontrolę prowadzoną przez hurtowego dostawcę oraz laboratorium Katowickich Wodociągów. Oceniana jest nie tylko pod względem parametrów fizykochemicznych, ale również smaku i zapachu.
Ten system działa w tle, niezauważalnie, zapewniając mieszkańcom bezpieczeństwo i komfort na co dzień. Równolegle spółka prowadzi działania edukacyjne skierowane do dzieci i młodzieży, pokazując, skąd bierze się woda i dlaczego warto ją oszczędzać.
Elementem tej edukacji jest kampania „Kranówka Katowicka – szluknij sie z kokotka!”, która zachęca do picia wody z kranu jako wygodnej i ekologicznej alternatywy dla wody butelkowanej. To prosty wybór, który ogranicza zużycie plastiku, zmniejsza emisję CO₂ i pozwala realnie wpływać na środowisko. W skali globalnej dostęp do bezpiecznej wody wciąż pozostaje wyzwaniem. Katowice pokazują jednak, jak może wyglądać system, w którym ten zasób jest dostępny, kontrolowany i traktowany jako dobro, o które dba się każdego dnia.
Osiedla, które produkują energię
Katowickie Towarzystwo Budownictwa Społecznego konsekwentnie wdraża rozwiązania proekologiczne w realizowanych inwestycjach oraz zarządzanych zasobach. W nowych budynkach oraz podczas modernizacji istniejących nieruchomości stosowane są m.in. instalacje fotowoltaiczne, systemy poprawiające efektywność energetyczną oraz nowoczesne rozwiązania w zakresie ogrzewania i wentylacji.
Panele fotowoltaiczne są zainstalowane obecnie już na 31 z 57 budynków Katowickiego TBS. Tylko w ubiegłym roku, w ramach Programu Termo Grant OZE z Krajowego Programu Odbudowy, instalacje fotowoltaiczne zamontowano na nieruchomościach przy ul. Sławka oraz ul. Leopolda.
W wybranych lokalizacjach spółka montuje również zbiorniki na deszczówkę, które pozwalają na jej gromadzenie i wykorzystanie m.in. do podlewania zieleni w otoczeniu budynków, wspierając tym samym racjonalne gospodarowanie zasobami wodnymi.
Duży nacisk kładziony jest na ograniczanie zużycia energii w częściach wspólnych budynków, np. poprzez montaż energooszczędnych opraw oświetleniowych oraz racjonalne gospodarowanie zasobami. Dzięki zastosowanym rozwiązaniom możliwe jest zmniejszanie emisji CO₂ oraz obniżanie kosztów eksploatacyjnych. Dodatkowo w otoczeniu osiedli sukcesywnie pojawiają się nowe nasadzenia zieleni, które poprawiają estetykę przestrzeni, poprawiają mikroklimat i wspierają lokalną bioróżnorodność. Wszystkie te działania wpisują się w długofalową strategię spółki, ukierunkowaną na tworzenie nowoczesnych, energooszczędnych i przyjaznych środowisku przestrzeni do życia.
– Konsekwentnie wprowadzamy rozwiązania, które pozwalają łączyć nowoczesne budownictwo z troską o środowisko. Inwestycje w odnawialne źródła energii, poprawę efektywności energetycznej oraz zagospodarowanie wód opadowych to kierunek, który realnie przekłada się zarówno na ograniczenie negatywnego wpływu na środowisko, jak i świadomość ekologiczną naszych mieszkańców – podkreśla Bronisława Kieczka, prezes Katowickiego TBS.
Miasto i mieszkańcy działają razem
Dzień Ziemi to dobry moment, by zobaczyć, jak wiele dzieje się lokalnie. Katowice nie opierają swojej ekologicznej strategii na deklaracjach, ale na konkretnych rozwiązaniach – od infrastruktury wodnej, przez gospodarkę odpadami, po inwestycje w odnawialne źródła energii. To system, który działa każdego dnia. I który pokazuje, że realna zmiana zaczyna się blisko – od miasta, jego instytucji i codziennych wyborów mieszkańców.
Opracowanie: Wydział Komunikacji Społecznej Urzędu Miasta Katowice
